Nhiều phòng thí nghiệm gọi cho chúng tôi vì "máy đo pH báo sai", nhưng khi kiểm tra thì phần lớn là do hiệu chuẩn chưa đúng cách hoặc dùng đệm đã hỏng. Điện cực pH già đi theo thời gian, màng thuỷ tinh bẩn dần, nên máy cần được hiệu chuẩn lại thường xuyên. Mỗi lần hiệu chuẩn, máy tính lại hai con số: điểm không (số mV ở pH 7) và độ dốc (số mV thay đổi khi pH lệch 1 đơn vị).
Cần chuẩn bị
Hai chai đệm pH 7,00 và pH 4,01. Nếu mẫu của bạn có tính kiềm thì thay pH 4,01 bằng pH 10,01. Ngoài ra cần một bình tia nước cất, vài cốc có mỏ nhỏ sạch và khô, giấy mềm không xơ để thấm điện cực.
Để đệm và mẫu nằm ở nhiệt độ phòng khoảng nửa tiếng trước khi đo. Rót đệm ra cốc vừa đủ ngập đầu điện cực. Đừng nhúng điện cực thẳng vào chai, và phần đệm đã dùng thì bỏ đi, không rót ngược lại chai.
Các bước
- Tháo nắp bảo quản. Điện cực nào có lỗ châm dung dịch điện li thì mở nút lỗ đó ra.
- Xịt nước cất rửa điện cực, thấm nhẹ bằng giấy. Chỉ thấm, không lau, vì chà vào màng thuỷ tinh dễ làm tích điện và số đọc bị nhảy.
- Nhúng vào đệm pH 7,00, khuấy nhẹ, đợi số ổn định rồi bấm xác nhận.
- Rửa, thấm khô, chuyển sang đệm pH 4,01 và làm tương tự.
- Ghi độ dốc và điểm không mà máy hiển thị vào sổ thiết bị.
Thứ tự là pH 7,00 trước. Máy lấy điểm này làm gốc rồi mới tính độ dốc từ điểm thứ hai.
Nhìn số liệu để biết điện cực còn tốt không
Độ dốc tốt thường nằm trong khoảng 95 đến 102%, tức khoảng 56 đến 60 mV cho mỗi đơn vị pH ở 25 °C. Điểm không nên nằm trong khoảng ±15 mV. Khi độ dốc tụt dưới 92% hoặc điểm không vượt ±30 mV, thử ngâm điện cực vào dung dịch làm sạch rồi hiệu chuẩn lại. Nếu vẫn không lên thì điện cực đã hết tuổi.
Một dấu hiệu nữa là thời gian chờ số ổn định. Điện cực tốt chỉ mất dưới một phút. Phải đợi hai, ba phút mới đứng số thì gần như chắc chắn màng đã bẩn hoặc điện cực bị để khô.
Hiệu chuẩn xong, chúng tôi hay nhúng lại vào đệm pH 7,00 và đo như một mẫu bình thường. Lệch quá 0,05 đơn vị thì làm lại từ đầu.
Mấy lỗi hay gặp
Đệm mở nắp lâu ngày. Đệm kiềm hút CO₂ trong không khí nên pH tụt dần. Nên ghi ngày mở nắp lên chai và dùng hết trong thời gian hãng khuyến cáo.
Không để ý nhiệt độ. pH của đệm thay đổi theo nhiệt độ, ví dụ đệm 7,00 ở 25 °C sẽ có giá trị khoảng 7,02 ở 20 °C. Máy có đầu dò nhiệt thì bật chế độ bù nhiệt, máy không có thì nhập tay nhiệt độ của đệm.
Cất điện cực trong nước cất. Đây là lỗi rất phổ biến. Nước cất kéo ion ra khỏi màng, điện cực phản ứng chậm dần. Hãy cất trong dung dịch KCl 3 M hoặc dung dịch bảo quản của hãng.
Đo ngoài khoảng đã hiệu chuẩn. Mẫu pH 9 mà máy chỉ hiệu chuẩn ở pH 4 và 7 thì kết quả kém tin cậy. Chọn hai đệm sao cho giá trị cần đo nằm ở giữa.
Bao lâu hiệu chuẩn một lần
Nếu ngày nào cũng đo thì đầu ngày hiệu chuẩn một lần, và cứ khoảng 10 đến 20 mẫu thì kiểm tra lại bằng đệm pH 7,00. Mẫu có dầu mỡ, protein hay nhiều cặn thì kiểm tra dày hơn, vì những mẫu này làm bẩn màng rất nhanh.
Kỹ thuật viên TC-Chem hỗ trợ qua hotline 0942.592.312 hoặc Zalo.